دافع شديد طوفان هجوم سپاه روم از آذربايجان بود ، بتدبير خسارت تأثير و مصلحت ندامت آميز آن فتنه انگيز كشته شده دست قضا بساط امنيت و استراحت از ساحت آن مملكت درنوشت و دار السلطنهء تبريز كه خلاصهء كشور آذربايجان ، بلكه چشم و چراغ ممالك محروسهء ايران بود از شآمت آن فساد خراب و ويران گشت و مقصود او بحصول نپيوسته تدبيراتش خلاف مدعا و مقدماتش برعكس مراد نتيجه داد و آن مملك به تصرف روميان درآمد و مضمون صدق مكنون كلام اعجاز نظام حضرت امام الانام على بن ابى طالب عليه الصلاة و السلام كه « من تورط فى الامور من غير نظر فى الصّواب فقد تعرض المقدمات النوايب » بر صفحهء روزگار و صحيفهء ليل و نهار سمت ظهور گرفت و عنقريب آثار اين مقال حيرت مآل بر لوح زمان و سرورق نسخهء دوران صفت وقوع پذيرفت چنان كه خامهء دو زبان به ارقام مجملى از آن در اوراق دفتر اول ازين نسخه مبادرت نمود [ 153 ] . در حينى كه صورت خلاف و نزاع و طريق وفاق و اجتماع جماعت تركمان و تكلو دست داد و طلب خون امير خان را وسيله ساخته رايت منازعت و مخاصمت افراشتند و شاهزادهء حمزه مآثر با سپاه ظفر دستگاه بدفع و منع آن گروه كينه خواه بد اعتقاد ، به قصد استيصال نهال مآل آن زمرهء لازم الفساد توجه فرمود ، پس از التقاى فريقين و ارتكاب آداب حرب و شين ، ناگاه بر مصلحت خفيه ، علامت ظفر بر آن گمراهان بد اختر ظاهر شد ، اول كسى كه طريق فرار بر منزل قرار اختيار كرد و راه گريز پيش نظر تأمل آورد ، از امراى قزلباش ، جناب خان قرداش « 1 » بود و معنى « لا شجاع الا عند الحرب » از آن حركت ناپسند ايراد نمود . معذلك چون به يمن اقبال شاهزادهء سكندر خصال ، نداى « إِذا جاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَ الْفَتْحُ » « 2 » به گوش هوش آن طبقه رسيد و كسر مخالفان به آن ضمّ گرديد ، شاهزادهء مرتضوى

--> ( 1 ) - قار داش ( 2 ) - سورهء 110 آيهء 1 .